Μενού Κλείσιμο

ΚΟΙΝΟΙ ΙΕΡΟΙ ΤΟΠΟΙ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ και τη ΜΕΣΟΓΕΙΟ // SHARED SACRED SITES IN THE BALKANS and the MEDITERRANEAN

Διάρκεια: 23/9/2017 έως 31/12/2017

Η τριμερής έκθεση «Κοινοί Ιεροί Τόποι» υπήρξε ο καρπός της γόνιμης συνεργασίας μεταξύ μιας διεθνούς ομάδας επιμελητών και ερευνητών με το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και βασίστηκε στην ιδέα μιας προσκυνηματικής διαδρομής μέσα από τρία θεσμικά ιδρύματα στην πόλη, τα οποία συγκρότησαν μία κοινή εκθεσιακή αφήγηση: το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης και το Γενί Τζαμί, το οποίο υπάγεται στον Δήμο Θεσσαλονίκης.

Η ύπαρξη κοινών ιερών τόπων είναι ένα γνωστό φαινόμενο με βαθιές ρίζες στη Μεσόγειο, το οποίο φανερώνει τη διαπερατότητα των ορίων μεταξύ των θρησκευτικών κοινοτήτων. Παρά τις θεολογικές διαφορές, οι τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες μοιράζονται ένα σύνολο κοινών στοιχείων ως προς τις πεποιθήσεις, τις τελετουργίες, τα ιερά πρόσωπα και τους ιερούς τόπους. Ο μεσογειακός κόσμος προσφέρει άφθονα παραδείγματα διαμοιρασμού και αμοιβαιότητας, αλλά και διαχωρισμού ή διαίρεσης. Η έκθεση Κοινοί Ιεροί Τόποι διερεύνησε το παραπάνω φαινόμενο της θρησκευτικής διαπερατότητας εντοπίζοντάς το σε συγκεκριμένα παραδείγματα και γεωγραφικά πλαίσια και αναδεικνύοντας τη συνύφανση συμβόλων και μορφών, πρακτικών και τόπων που το καθορίζουν. Συνδυάζοντας τη σύγχρονη τέχνη με τη φωτογραφία, εθνογραφικό υλικό και ψηφιακά μέσα, η έκθεση υπογράμμισε ταυτόχρονα την πολυαισθητηριακή εμπειρία του προσκυνήματος και του διαμοιρασμού του ιερού, την οπτικά συναρπαστική διάσταση των ιερών τόπων και τοπίων στα Βαλκάνια και τη Μεσόγειο, ενώ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στο πλούσιο και πολυεπίπεδο παρελθόν της θρησκευτικής ποικιλομορφίας και συνύπαρξης στη Θεσσαλονίκη.

Το πρώτο μέρος της έκθεσης στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης προσέφερε στον επισκέπτη μια εμπειρία που βασίστηκε στη σύζευξη της σύγχρονης τέχνης με την ανθρωπολογική έρευνα. Φωτογραφίες, έργα τέχνης, εικόνες και ανθρωπολογικά τεκμήρια, έγιναν αφορμές επαναδιαπραγμάτευσης και νοηματοδότησης των εννοιών του ιερού και της θρησκευτικής συνύπαρξης.

Το δεύτερο μέρος της έκθεσης στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης αποτέλεσε ένα φωτογραφικό οδοιπορικό το οποίο, μέσα από ένα πανόραμα φωτογραφικών προσεγγίσεων, όπου το αρχειακό υλικό διαπλεκόταν με το σύγχρονο φωτογραφικό ντοκουμέντο, φώτισε ενεργούς τόπους συνύπαρξης και αμοιβαιότητας, αλλά και  διεκδίκησης ή φυσικού διαχωρισμού.

Το τρίτο μέρος της έκθεσης στο Γενί Τζαμί, παρουσίασε μια ιστορική αφήγηση της Θεσσαλονίκης με έμφαση στις ωσμώσεις μεταξύ των τριών μεγάλων θρησκευτικών κοινοτήτων οι οποίες κάποτε τη μοιράζονταν.  Ως τόπος o οποίος σήμερα, για μία ακόμα φορά, βρίσκεται στο σταυροδρόμι της μετανάστευσης, η Θεσσαλονίκη αποτελεί ίσως τον ιδανικό σημείο για να αφηγηθεί κανείς τα πολύτιμα θραύσματα μιας εμπειρίας που έχει πλέον απολεσθεί.

Η διοργάνωση εντάχθηκε στο παράλληλο πρόγραμμα του φεστιβάλ των 52ων ΔΗΜΗΤΡΙΩΝ καθώς και στο Παράλληλο Πρόγραμμα της 6ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης.

Κατά τη διάρκειά της έλαβε χώρα μία πληθώρα παράλληλων εκδηλώσεων και δράσεων, μεταξύ των οποίων ένα Διεθνές Workshop στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, μία συναυλία της Σαβίνας Γιαννάτου στο Γενί Τζαμί και μία περφόρμανς του Μάριου Χατζηπροκοπίου στο Γενί Τζαμί με τίτλο: «Σέ µιά ἄκρη τοῦ διαδρόµου»: µια παραστασιακή διάλεξη για τον θρήνο και την αγάπη».

 

Διοργάνωση

 

 

 

 

ΣύλληψηΓενική επιμέλεια

Dionigi Albera , IDEMEC, CNRS–Aix–Marseille University, France

Karen Barkey , University of California, Berkeley, USA

Δημήτρης Παπαδόπουλος, Τμήμα Ανθρωπολογίας, Western Michigan University, USA

Manoël Pénicaud , IDEMEC, CNRS–Aix–Marseille University, France

 

ΜΜΣΤ

Επιμελήτρια: Θούλη Μισιρλόγλου

Βοηθός επιμελητή: Miguel Fernandez Belmonte

ΜΦΘ

Επιμελητής: Στέργιος Καράβατος

Βοηθός επιμελητή: Δανάη Τεζαψίδου

Έρευνα: Όλγα Μούτσιανου

Επιστημονικός σύμβουλος: Γιώργος Μαυρομμάτης

ΓΕΝΙ ΤΖΑΜΙ

Επιμελήτρια: Θούλη Μισιρλόγλου

Βοηθός επιμελητή: Miguel Fernandez Belmonte

Έρευνα: Χάρης Ραϊτσίνης

Επιστημονικός σύμβουλος: Παναγιώτης Πούλος

 

Συνεργαζόμενοι φορείς

Αρχείο Χαρτογραφικής Κληρονομιάς

Βρετανική Σχολή Αθηνών

Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης

ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ Θεσσαλονίκης

IDEMEC, CNRS

Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού

Μουσείο Μπενάκη

Museum of European and Mediterranean Civilizations

Κεντρική Βιβλιοθήκη ΑΠΘ

Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης

SATIS, Aix-Marseille University

 

Μέγας δωρητής

 

Shared Sacred Sites  in the Balkans and the Mediterranean

The three-part exhibition has been organized by the Macedonian Museum of Contemporary Art and the Thessaloniki Museum of Photography, in collaboration with the Municipality of Thessaloniki. In Thessaloniki, the exhibition is spread across of three venues: the Macedonian Museum of Contemporary Art, the Thessaloniki Photography Museum and Yeni Camii (the Old Archaeological Museum).

Based on anthropological field research, different versions of this exhibition were first held at the Museum of European and Mediterranean Civilizations (MuCEM) in Marseille (2015), then at the Bardo Museum in Tunis (2016). The Thessaloniki version of the exhibition “Shared Sacred Sites” is the result of a reconceptualization that draws from many new elements: archival materials, photographs, films, and contemporary art. Further exhibitions were planned in Paris, Marrakech, New York and Istanbul.

Shared sacred sites are a well–established phenomenon in the Mediterranean, revealing the permeability of the frontiers between religious communities. Despite theological differences, Christians, Jews and Muslims share a number of elements in terms of beliefs, rites, holy figures and sites and, as they have done for centuries, still pray today in sanctuaries belonging to another religion. The Mediterranean world thus offers many examples of sharing, but also of partition and division.

The three–part exhibition “Shared Sacred Sites”, designed as a sort of ‘pilgrimage’ to the city, explores the phenomenon by locating it through various examples in different contexts and reveals both historical and contemporary aspects of “sharing the sacred” by bringing forward the entangled places and practices, symbols and figures that define it.

Thessaloniki, is ideally positioned to tell the story of “Shared Sacred Sites”, not only because the three monotheistic religions have historically flourished here, but also because today the city finds itself at the Mediterranean crossroads of migration.

The Macedonian Museum of Contemporary Art exhibition provided the visitor with an experience that blends anthropological research and contemporary art raising questions concerning the power of religious symbols and of practices that stand simultaneously at the core or at the edge of religion and faith. Photographs, works of art, icons, and anthropological evidence are interwoven to evoke religious coexistence.

At the Thessaloniki Museum of Photography the exhibition presented a visual journey through the diverse geographies and communities of the Mediterranean, where, through a panorama of multiple photographic approaches, where archival material meets contemporary documentary photography, presented places of coexistence and active sharing, along with places of physical separation.

At Yeni Camii, the exhibition presents an historical narrative of Thessaloniki, privileging a religious osmosis that occurred between the three religions as they accommodated to living together.  Daily contacts, popular religious interactions, testimonies of travelers and the co-existence in particular sacred spaces and iconic monuments of the city are highlighted as treasured fragments of an experience now lost and a memory largely erased: that of Thessaloniki as a city once shared by different ethnic and religious communities.

The exhibition was scheduled as to be part of the Thessaloniki 52th Dimitria Festival for 2017 and the parallel program of the 6th Thessaloniki Biennale of Contemporary Art.

Along with the exhibition it took place a plethora of parallel events, as an International Workshop at the Thessaloniki Museum of Photography, a concert of the singer Savina Yannatou at Yeni Camii and a performance of Marios Chatziprokopiou’ s under the title: “In a corner of the corridor”: a performative lecture on lament and love, at Yeni Camii.

 

Organized by:

 

 

   

 

 

ARTISTS

Alexis Akrithakis (GR)

Benji Boyadjian (PS)

Tassos Vrettos (GR)

Filippos Gkoutzos (GR)

Lydia Dambassina (GR/FR)

Marios Teriade Eleftheriadis (GR)

Thierry Fournier (FR)

Ragna Ingadottir (IS)

Maria Kompatsiari (GR)

Dimitris Condos (GR)

Lino Mannocci (IT)

Natassa Markidou (GR)

Virginia Mastrogiannaki (GR)

Dimitris Merantzas (GR)

Manolis Baboussis (GR)

Yiannos Economou (CY)

Theodoros Papagiannis (GR)

Leda Papaconstantinou (GR)

Manoël Pénicaud (FR)

Nira Pereg (IL)

Nana Sachini (GR)

Niki de Saint Phalle (FR)

Yorgos Tsakiris (GR)

Stelios Faitakis (GR)

Marios Chatziprokopiou (GR)

Elli Chryssidou (GR)

 

Curation

Concept–Curatorial supervision

Dionigi Albera

IDEMEC, CNRS–Aix–Marseille University, France

Karen Barkey

University of California, Berkeley, USA

Dimitris C. Papadopoulos, PhD

Department of Anthropoly, Western Michigan University, USA

Manoël Pénicaud

IDEMEC, CNRS–Aix–Marseille University, France

 

MMCA

Curator: Thouli Misirloglou

Assistant curator: Miguel Fernandez Belmont

ThMP

Curator: Stergios Karavatos

Assistant curator: Danaë Tezapsidou

Research: Olga Moutsianou

Scientific consultant: Giorgios Mavrommatis

Yeni Camii

Curator: Thouli Misirloglou

Assistant curator: Miguel Fernandez Belmonte

Research: Charis Raitsinis

Scientific consultant: Panayiotis Poulos

 

Collaborating Institutions

Cartographic Heritage Archives

British School of Athens

Jewish Museum of Thessaloniki

ELIA-MIET

ELIA-ΜΙΕΤ Thessaloniki

IDEMEC, CNRS

Museum of Byzantine Culture

Benaki Museum

Museum of European and Mediterranean Civilizations

Central Library of Aristotle University of Thessaloniki

State Museum of Contemporary Art

Thessaloniki History Centre

SATIS, Aix-Marseille University

 

Major Donor: